si_uni  ta_uni
TamilEnglish
ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය, තිරසාර භාවිතය හා ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තිය

ජාතික ප්‍රතිපත්තියක ඇති අවශ්‍යයතාවය

ශ්‍රී ලංකාව ජෛව විවිධත්වයෙන් පෙහොසත් රාජ්‍යයක් ලෙස පිලිගැනිමට ලක්ව ඇති අතර එය ජෛව සම්පත් අධි-උපයෝජනයෙන් හා ජෛව කොල්ලයෙන් ද තර්ජනයට ලක්ව ඇත.

ශ්‍රී ලංකාව තුළ ප්‍රමාණවත් ව්‍යවස්ථාමය සහායක් නොමැති වීම හේතුවෙන් නිසි අවසරයකින් තොර ජෛව සම්පත් අධි-උපයෝජනය හා අපනයනය වළක්වා ගැනිම බෙහෙවින් අපහසු වී ඇත. මේ නිසා ජෛවී හා ජානමය සම්පත් වෙතින් ප්‍රතිලාභ අත්කර ගැනීමේ දී ඒ වෙත ප්‍රවේශය නෛතිකව පිළිගත් එකඟතාවයකින් පමණක් විය යුතුය.

පාරිසරික හා ස්වභාවික සම්පත් අමාත්‍යාංශය දේශීය අවශ්‍යතා සපුරාලීම සඳහා ද්‍රව්‍ය පැවරීමේ එකඟතා කෙටුම්පතක් සකස් කර ඇත. එහෙත්, එවැනි ද්‍රව්‍ය පැවරීමේ එකඟතාවයක් මගින් සංවර්ධනය හා පරිපාලනය සඳහා අවශ්‍යය රීතී, මූලධර්ම හා කාර්යපටිපාටි ඉදිරිපත් කල නොහැකි හෙයින්, ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය හා එහි ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම පිළිබඳ පැහැදිලි ප්‍රතිපත්තියක් තිබීම අවශ්‍ය වේ.

වර්තමානයේ පවතින නෛතික රාමුව තුලින් ඉහත සඳහන් බොහොමයක් අංශ ආවරණය වී ඇති බවක් නොපෙනේ. මේ නිසා, ශ්‍රී ලංකා රජය ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය නියාමනය කිරිමට අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, ඉහත ගැටළු කෙසේ නිරාකරණය කරගන්නේද යන්න සැලකිල්ලට ගත යුතුව ඇත. මේ සඳහා ඇති පැහැදිලි විකල්ප ලෙස රාමුගත නෛතික ක්‍රමයක් සකස් කිරිම හෝ පවතින එක් හෝ වැඩි ව්‍යවස්ථාමය නීතී යටතේ පැන වු රෙගුලාසි ක්‍රියාත්මක කිරිම දැක්විය හැකිය.

මෙම සම්පත් පාරදෘශ්‍ය ලෙස අධ්‍යාපන, වාණිජ්‍යය හා පර්යේෂණ කටයුතු සඳහා තිරසාර භාවිතයකට සහතික වෙමින්, ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය හා ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම පිළිබඳ ජාතික ප්‍රතිපත්තිය වර්තමාන හා අනාගත පරම්පරාවන්ගේ යහපත වෙනුවෙන් ජෛව සම්පත් සංරක්ෂණය පිළිබරජයේ කැපවීම නැවත අවධාරණය කර සිටී.

ජෛව සම්පත් සංරක්ෂණය හා තිරසාර භාවිතය පිළිබඳ අදාල සියළු පාර්ශව කෙරෙහි අනුගම්‍ය ජාතික ප්‍රතිපත්තිය, ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය හා ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම කලමණාකරනයේ සියළු අංශ ආවරණය කරනු ලබන සම්බන්ධිකරණ ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශයක් ලෙස ක්‍රියා කරනු ඇත.

මෙම ප්‍රතිපත්තිය ශ්‍රී ලංකාවට උපරිම ප්‍රතිලාභ අත්කර දීම සඳහා ජෛව සම්පත් විධිමත් පාලනයකට යටත්ව කලමනාකරණය කිරිමට සියළු බලධාරින් හට මාර්ගෝපදේශකයක් ලෙස උපයෝගී කර ගැනිමට හැකි වනු ඇත.

නිර්වචනය :

ජෛව සම්පත් : යන්නෙන් මානවවර්ගයා හට සෘජු, අනියම් හෝ සම්භාව්‍ය ප්‍රතිලාභ අත් කර දිය හැකි ජෛව විවිධත්වයේ යම් සංඝටක අදහස් වේ.

තිරසාර භාවිතය : යන්නෙන් අනාගත පරම්පරාවන්ට සිය අවශ්‍යයතා සපුරා ගැනිමට ඇති හැකියාව තර්ජනයට ලක් නොවන අයුරු වර්තමානය සිය අවශ්‍යයතා සපුරා ගැනිම අදහස් වේ.

සංරක්ෂණය : යන්නෙන් වර්තමානයේ මෙන් ම අනාගත පරම්පරාවන්ට ද එකි සම්පත් කෙරෙහි බලවත් අයිතියක් ඇතැයි සිත්හි තබා ගනිමින්, එහි ආවේණික වටිනාකම හා සමාජ ප්‍රතිලාභ සඳහා ජෛව සම්පත් කලමනාකරණයක් සහ බුද්ධිමත් භාවිතයක් අදහස් වේ.

ජාතික ප්‍රතිපත්තිය

අපේක්ෂාව :  ජෛව සම්පත් සංරක්ෂණය හා තිරසාර භාවිතය සුරක්ෂිත කිරිම සහ එහි ප්‍රතිලාභ සාධාරණ හා යුක්තිසහගත ලෙස බොදාගැනිම.

අරමුණු

·        ආරක්ෂණය, අධ්‍යයනය, තිරසාර භාවිතය හා ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම මගින් වර්තමාන හා අනාගත පරම්පරාවන්ගේ ශුභසාධනය සඳහා ජෛව සම්පත් සංරක්ෂණය කිරිම.

·        ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය නියාමනය කිරිමේ කාර්යක්ෂම හා ඵලදායි ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරිම හා කලමනාකරණය සඳහා අදාල බලධාරින් හට මාර්ගෝපදේශ ලබා දීම සහ උක්ත සම්පත් භාවිතයේ ප්‍රතිලාභ සාධාරණ හා යුක්තිසහගත ලෙස බෙදාගැනිම සුරක්ෂිත කිරිම.

·        ජෛව සම්පත් තිරසාර භාවිතය සහ උක්ත සම්පත් හා ආශ්‍රීත සම්ප්‍රදායික දැනුම සෘජු හා අනියම් භාවිතයෙන් අත්වන ප්‍රතිලාභ සාධාරණාත්මක ලෙස බෙදාගැනිම කෙරෙහි සහතික වීම.

·        ජෛව සම්පත් පිළිබඳ මූල්‍ය හා අමූල්‍ය භාවිතයන්ගෙන් අත්වන ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම සඳහා යාන්ත්‍රණයක් සකස් කිරිම.

·        අයිතිවාසිකම් හා බැඳීම්, කාර්යපටිපාටි, ප්‍රතිලාභ කාලනියමය හා ප්‍රතිලාභ බෙදීයාම ආදිය පිළිබඳ විස්තර ඉදිරිපත් කිරීම.

·        ඉහත සඳහන් අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනිම සඳහා අදාල පාර්ශව අතර සහයෝගීතාව හා සමායෝජනය ප්‍රවර්ධනය කිරිම.

·        ජෛව විවිධත්වය ආශ්‍රීත සම්ප්‍රදායික දැනුම ආරක්ෂාකර ගැනිම කෙරෙහි සහතික වීම.

මූලධර්ම

I.        ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව සම්පත් කෙරෙහි ඇති ජාතික පරමාධිපත්‍යය සුරක්ෂිත කිරිම.

II.      ශ්‍රී ලංකාවේ ජෛව සම්පත් සංරක්ෂණය සුරක්ෂිත කිරිම.

III.    ශ්‍රි ලංකාවේ ජෛව සම්පත් පිළිබඳ තිරසාර භාවිතය රටේ යහපත සඳහා ප්‍රවර්ධනය කිරිම සහ ප්‍රවේශය සඳහා පහසුකම් සැලසීම.

IV.   ජෛව සම්පත් පිළිබඳව ගොවීන්ගේ හා ප්‍රාදේශීය ප්‍රජාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් හා අවශ්‍යයතා පිලිගැනිම.

V.     අනුමැතිය පූර්ව දැනුම්දීම (PIC) සහ අන්‍යයෝන්‍ය ලෙස එකඟ වු කොන්දේසී (MAT) මත පමණක් ප්‍රවේශය සිදු කිරිම.

VI.   ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය හා ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම නියාමනය කිරිමේ කාර්යක්ෂම හා ඵලදායි ව්‍යවස්ථාමය යාන්ත්‍රණයක් ක්‍රියාත්මක කිරිම කෙරෙහි සහතික වීම.

VII. ජෛව සම්පත් හා ආශ්‍රීත සම්ප්‍රදායික දැනුම භාවිතයේ ප්‍රතිලාභ ජනතාව සහ උක්ත සම්පත් හා දැනුම ආරක්ෂා කල ප්‍රජාව සමග බෙදාගැනිම කෙරෙහි සහතික වීම.

VIII.  ජෛව සම්පත් භාවිතය හා ඒ වෙත ප්‍රවේශය ආශ්‍රීත සියළු පර්යේෂණ හා වාණිජ්‍යය ක්‍රියාකාරකම් සඳහා තිරසාර ලෙස තාක්ෂණය පැවරීම කෙරෙහි සහතික වීම.

IX.    පේටන්ට් හෝ යම් අනෙක් බුද්ධිමය දේපල අයිතියක් ලබා ගෙන ඇති යම් ජෛව සම්පත් හෝ ඒ ආශ්‍රීත දැනුම උපයෝගී කර ව්‍යවහාරික (Customary) භාවිතයක් මගින් යම් නිෂ්පාදනයක් හෝ ක්‍රියාවලියක් සංවර්ධනය කිරිමට බාධාවක් නොමැති අතර ජෛව සම්පත් පර්යේෂණ ප්‍රතිඵලයන් සඳහා, හවුල් හෝ අන්‍ය ආකාරයක, පේටන්ට් හෝ යම් අනෙක් බුද්ධිමය දේපල අයිතියක් ලබා ගැනිමට සහතික වීම.

X.      ඇති විය හැකි යම් තර්ජනයක් පිළිබඳ විමසිලිමත් වීම සඳහා විධිමත් පදනමකින් ජෛව සම්පත් ඇගයීම හා නියාමනය කිරිම. එවැනි යම් තර්ජනයක දී, වහාම ක්‍රියාත්මක වීම හා ස්ථානීය හෝ පරිබාහිර සංරක්ෂණ ක්‍රියාමාර්ග ගැනිම.

XI.    ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය හා ප්‍රතිලාභ බෙදාගැනිම පිලිබඳ පර්යේෂණ, අධ්‍යයන හා දැනුවත් කිරිම් ප්‍රවර්ධනය කිරිම.

ප්‍රකාශන

1.      ජෛව සම්පත් වෙත ප්‍රවේශය හා තිරසාර භාවිතය නියාමනය කිරිමේ යෝග්‍ය ප්‍රතිපත්ති හා නෛතික ක්‍රියාමාර්ග සංවර්ධනය කිරිම හා පවත්වා ගෙන යාම සහ ඉන් අත්වන ප්‍රතිලාභ සාධාරණ හා යුක්තිසහගත ලෙස බෙදාගැනිම.

2.      සංරක්ෂණය කෙරෙහි උනන්දු කර වීමට ජෛව සම්පත් ප්‍රතිලාභ පොදුවේ බිම් මට්ටමේ ප්‍රජාව සමඟ බෙදාගැනිම සඳහා යාන්ත්‍රනයක් සකස් කිරිම හා ක්‍රියාත්මක කිරිම.

3.      ශ්‍රී ලංකාවේ අවශ්‍යතා, විශේෂයෙන්ම ආහාර හා කෘෂිකර්මාන්තය, සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වන ජෛව සම්පත් ලබා ගැනිමට ශ්‍රී ලංකාව හා අනෙකුත් රාජ්‍යය අතර සම්බන්ධතා තහවුරු කර ගැනිම ප්‍රවර්ධනය කිරිම.

4.      සංරක්ෂණය සඳහා ප්‍රයෝජනවත් ජෛව සම්පත් හඳුනා ගැනිමට ප්‍රජාව දිරිමත් කිරිම හා ඒ සඳහා ඔවුන්ට යෝග්‍යය තාක්ෂණය ලබා දීම.

අවසන් යාවත්කාලීන කිරීම 2013 ඔක්තෝබර් 21 වෙනි සදුදා, 08:58